Hirsutyzm u kobiet – przyczyny, objawy i leczenie

Hirsutyzm u kobiet często jest tematem bardzo wstydliwym i wiele z nich przez lata nie otrzymuje prawidłowej informacji, jak może sobie poradzić z tym problemem. Sama jak miałam PCOS słyszałam jedynie – “idź na depilację”, po czym szłam na depilacje, a włosy odrastały tak samo ciemne, jak były wcześniej. Wyrzuciłam pieniądze w błoto. Teraz już wiem, że z hirsutyzmem, jak z większością objawów zaburzeń hormonalnych należy pracować przyczynowo, czyli zwalczać ich przyczynę, a nie efekt (hirsutyzm). W tym artykule spisałam najważniejsze informację o hirsutyzmie i naturalne metody zmniejszające hirsutyzm. 

Czym jest hirsutyzm?

Hirsutyzm to nadmierne owłosienie typu męskiego występujące u kobiet. “Typu męskiego” oznacza, że ciemne owłosienie występuje w miejscach, które są charakterystyczne dla mężczyzn, ale nie u kobiet. Są to m.in takie obszary jak: nad górną wargą, na brodzie, sutkach, plecach, pośladkach, plecach.

Warto jeszcze napisać, czym hirsutyzm nie jest. Często pacjentki i klientki, które do mnie trafiają, mylą hirsutyzm z po prostu ciemnym owłosieniem na rękach, nogach, w miejscach intymnych czy jasnymi włoskami na twarzy. To nie jest hirsutyzm. Taki rodzaj owłosienia wynika raczej z predyspozycji genetycznych.

Hirsutyzmowi często towarzyszą takie objawy jak: wypadanie włosów, nieregularne miesiączki, przetłuszczające się włosy.

Przyczyny hirsutyzmu u kobiet

Hirsutyzm najczęściej (ok. 70-80% przypadków) współwystępuje z zespołem policystycznych jajników (PCOS), jako efekt działania androgenów, czyli tzw. “męskich hormonów” na mieszki włosowe, stymulując je do wzrostu mocnego, ciemnego owłosienia. 

Inne przyczyny hirsutyzmu:

• zespół Cushinga – jako efekt zwiększonej produkcji androgenów nadnerczowych (np. DHEA-S)
• insulinooporność i cukrzyca typu 2 – wysokie stężenie insuliny nadmiernie stymuluje jajniki do produkcji testosteronu
• otyłość 
• wrodzony przerost nadnerczy 
• niedoczynność tarczycy
• guzy wirylizujące jajnika lub nadnerczy 
• hirsutyzm polekowy, np. po przyjmowaniu androgenów, leków steroidowych
• akromegalia.

Hirsutyzm to objaw zaburzeń. Jeśli się pojawia u kobiet – jest to znak jakiegoś zaburzenia, najczęściej PCOS. Więcej o PCOS przeczytasz w artykule: PCOS – objawy, przyczyny i diagnostyka. 

Diagnostyka hirsutyzmu

Jak wspomniałam wcześniej, diagnostyka opiera się na znalezieniu przyczyny hirsutyzmu. Więc konieczne może być wykonanie badań hormonalnych:

• LH
• FSH
• estradiol
• testosteron
• DHEAS
• SHBG
• dodatkowo można rozważyć androstendion i DHT (dihydrotesotsteron).

Wymienione wyżej badania należy wykonać w 2-5 dniu cyklu.

Być może konieczne także będzie wykonanie innych badań różnicujących pozostałe zaburzenia, np. AMH, 17-OH-progesteron, kortyzol, ACTH, TSH, FT3, FT4, insulina na czczo, glukoza na czczo itp. Często warto jeszcze określić stopień wysycenia witaminą D, B1, kwasem foliowym, magazyny żelaza – ferrytynę, gdyż niedobory mogą nasilać objawy zaburzeń hormonalnych, tj., hirsutyzm. 

Lekarz ocenia nasilenie hirsutyzmu na skali Ferrimana-Gallweya.

Naturalne metody leczenia hirsutyzmu

Jako mgr dietetyki w swojej codziennej pracy skupiam się na pomocy pacjentkom i klientkom za pomocą naturalnych metod, tj. dieta, suplementacja i zmiany stylu życia, które w przypadku objawu, jakim jest hirsutyzm, również mogą się świetnie sprawdzić. 

Dieta w leczeniu hirsutyzmu

Wiedząc, że najczęstszą przyczyną hirsutyzmu jest PCOS, a do innych przyczyn zalicza się chociażby niedoczynność tarczycy, otyłość, insulinoorponość i cukrzycę typu 2, ważne, żeby wspomnieć, że to właśnie dieta jest podstawą postępowania w tych jednostkach chorobowych. Warto skupiać się na pełnowartościowych, odżywczych posiłkach, dostarczających odpowiednie ilości białka, zdrowych tłuszczów. Dieta powinna obfitować w warzywa i owoce bogate w polifenole, tj. borówki, maliny, wiśnie, kiwi. 

W diecie wspierającej leczenie hirsutyzmu ograniczeniu powinny ulec cukry proste, czyli cukier – znany najbardziej z występowania w słodyczach, ale obecny też w jogurtach owocowych, gotowych musli czy płatkach śniadaniowych. 

Więcej na temat zdrowej diety w PCOS i insulinooporności znajdziesz w dedykowanych tym tematom artykułach.

Suplementacja zmniejszająca hirsutyzm u kobiet

Obecnie mamy dostępnych naprawdę dużo możliwości dla zmniejszenia hirsutyzmu również w postaci suplementów diety. 

Inozytol

Świetnie może sprawdzić się w PCOS, w którym współwystępuje insulinooporność. Inozytol bowiem poprawia wrażliwość na insulinę powodując jej obniżenie, co może się również przełożyć na obniżenie testosteronu, a dalej – również hirsutyzmu. 

Więcej o inozytolu znajdziesz w innym artykule na moim blogu: https://kbednarska.pl/korzysci-inozytolu-w-leczeniu-pcos-wszystko-co-musisz-wiedziec/

Cynk

Jest naturalnym pierwiastkiem, który blokuje receptory dla androgenów i przyczynia się do ich obniżenia. Hamuje enzym 5-alfa-reduktazę, który przekształca testosteron do DHT – czyli silniejszej jego wersji.

Poza tym, świetnie wspiera regularne cykle miesiączkowe, owulację w cyklu oraz ogólnie zdrowie skóry i włosów. Jest nieodzownym minerałem w walce z hirsutyzmem. 

Omega – 3

Mimo, że nie wpływa bezpośrednio na obniżenie androgenów, to działając silnie przeciwzapalnie i wspierająco dla równowagi hormonalnej, suplementacja omega – 3 może również przyczynić się do zmniejszenia nasilenia hirsutyzmu. Efekt jest szczególnie widoczny u pacjentek z PCOS i insulinooporością. 

Witamina D

Zadbanie o prawidłowe stężenie witaminy D we krwi należy do spraw fundamentalnych dla sprawnie działających hormonów. Witamina D może przyczynić się do zmniejszenia nasilenia hirsutyzmu i jest niezbędna w terapii chociażby PCOS czy insulinooporności.

Warto pamiętać, że kobiety z otyłością lub zaburzeniami wchłaniania mogą potrzebować wyższych dawek witaminy D.

Mięta zielona

To zioło faktycznie może mieć działanie antyandrogenowe, jeśli jest wypijana regularnie (np. 2 porcje herbaty z suszu dziennie). Warto zaznaczyć, że w badaniach naukowych najczęściej pojawia się mięta zielona, a nie mięta pieprzowa. Miętę zieloną bez problemu można zakupić w sklepach internetowych. 

Regularne picie mięty może być działaniem dodatkowym, wspierających w terapii hirsutyzmu.

Depilacja laserowa i elektroliza jako metody leczenia hirsutyzmu

Wiele kobiet z hirsutyzmem przekonało się, że przy tym problemie domowe sposoby usuwania owłosienia to może być za mało, a czarne włoski odrastają w zastraszającym tempie. Lepszym sposobem może być depilacja laserowa lub elektroliza. 

Należy jednak zaznaczyć, że bez zajęcia się przyczyną hirsutyzmu (np. PCOS, otyłością, insulinoopornością), czarne włoski będą odrastać, nawet po skorzystaniu z zabiegów depilacji laserowej czy elektrolizy. Aczkolwiek trzeba przyznać, że ich efekty z reguły utrzymują się dłużej, jednak nie są trwałe.

Warto to wiedzieć przed zdecydowaniem się na zabiegi, aby nie mieć w stosunku do nich wygórowanych oczekiwań.

Czy hirsutyzm można całkowicie wyleczyć?

Odpowiedź na to pytanie z pewnością chciałaby usłyszeć każda kobieta borykająca się z hirsutyzmem. Moja odpowiedź brzmi: tak, można się pozbyć hirsutyzmu na zawsze. Jednak nie jest to prosta sprawa, gdyż z reguły raz zandrogenizowany mieszek włosowy może przez wiele lat produkować gruby, ciemny włos (terminalny).

Więc ciemne włoski ostatecznie same nie znikną. Trzeba je usunąć np. za pomocą depilacji laserowej lub depilacji woskiem. Jeśli jednak prawidłowo zajęliśmy się przyczyną hirsutyzmu (np., wprowadziłyśmy PCOS w remisję), włoski powinny stawać się coraz słabsze i jaśniejsze. I o to właśnie chodzi – żeby nie powstawały nowe ciemne włosy. 

Podsumowanie

Najważniejsza informacja płynąca z tego artykułu – z hirsutyzmem możesz działać! Nie jest on “Twoją urodą” i są naturalne metody mogące go ograniczyć. Przede wszystkim – kluczowe jest działanie przyczynowe.

Jeśli masz zdiagnozowane PCOS to w moim kursie: Pożegnaj PCOS znajdziesz wszystko co musisz wiedzieć, aby pozbyć się PCOS w tym również – zahamować hirsutyzm. 

Bibliografia:

Hafsi W, Kaur J. Hirsutism. [Updated 2023 May 3]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470417/

Al-Bayyari N, Al-Domi H, Zayed F, Hailat R, Eaton A. Androgens and hirsutism score of overweight women with polycystic ovary syndrome improved after vitamin D treatment: A randomized placebo controlled clinical trial. Clin Nutr. 2021 Mar;40(3):870-878. doi: 10.1016/j.clnu.2020.09.024. Epub 2020 Sep 24. PMID: 33010974.

Oner G, Muderris II. Efficacy of omega-3 in the treatment of polycystic ovary syndrome. J Obstet Gynaecol. 2013 Apr;33(3):289-91. doi: 10.3109/01443615.2012.751365. PMID: 23550861.

Grant P. Spearmint herbal tea has significant anti-androgen effects in polycystic ovarian syndrome. A randomized controlled trial. Phytother Res. 2010 Feb;24(2):186-8. doi: 10.1002/ptr.2900. PMID: 19585478. 

Aliyev U, Pehlivantürk-Kızılkan M, Düzçeker Y, Kanbur N, Aycan Z, Akgül S, Derman O. Is There Any Association Between Hirsutism and Serum Zinc Levels in Adolescents? Biol Trace Elem Res. 2020 Dec;198(2):403-409. doi: 10.1007/s12011-020-02086-y. PMID: 32124229. 

Advani K, Batra M, Tajpuriya S, Gupta R, Saraswat A, Nagar HD, Makwana L, Kshirsagar S, Kaul P, Ghosh AK, Pradhan S, Mehta A, Jaiswal A, Nakhate KT, Kamdi S. Efficacy of combination therapy of inositols, antioxidants and vitamins in obese and non-obese women with polycystic ovary syndrome: an observational study. J Obstet Gynaecol. 2020 Jan;40(1):96-101. doi: 10.1080/01443615.2019.1604644. Epub 2019 Jul 24. PMID: 31339394.